Khám phá

IQ Số: Đằng sau sự trở lại của mạng xã hội hỏi - đáp ẩn danh

LINH PHƯƠNG - PHƯƠNG THẢO | Trích HHT 1280 00:45 17/10/2018

Theo trang Business Insider, MXH hỏi đáp ẩn danh Curious Cat chỉ xếp sau Tik Tok trong bảng xếp hạng các các MXH sẽ thu hút teen trong thời gian tới, với hơn 9 triệu người dùng và 35 triệu câu hỏi.

Gần đây, khi Curious Cat bắt đầu mở rộng sang Facebook và Instagram, teen Việt đã bắt đầu “rục rịch” gia nhập “ngôi nhà online” này. 

Sự trở lại của các MXH hỏi đáp ẩn danh

Bắt nguồn từ năm 2013, các ứng dụng cho phép gửi các tin nhắn ẩn danh như Yik Yak, Whisper khiến teen trên toàn thế giới thích thú vì được giấu tên bày tỏ tâm tư. Ngay sau đó là sự gia nhập của Ask.fm ở đường đua giữa các ứng dụng giấu mặt, teen Việt mới dần làm quen với mô hình hỏi đáp ẩn danh..

Một phiên bản “hậu duệ” khác của Ask.fm phải kể đến là Sarahah, một ứng dụng cho phép gửi các lời nhắn ẩn danh mà người dùng chỉ có thể phản hồi chúng thông qua một MXH khác như Facebook, Instagram hay Twitter. Hay như Tellonym, một mô hình hỏi đáp ẩn danh khác với cách thức hoạt động tương tự như Ask.fm đang thu hút hơn 13 triệu người dùng.

Thời gian gần đây, sự xuất hiện của “ngôi sao” Curious Cat lại cho thấy rằng xu hướng hỏi đáp ẩn danh vẫn chưa hề “hạ nhiệt”. MXH này cho phép bạn đặt các câu hỏi mà không cần sử dụng tài khoản (trong khi để đặt câu hỏi trên Ask.fm, bạn bắt buộc phải là thành viên của mạng xã hội này) và ngược lại, bạn sẽ nhận được bất cứ câu hỏi nào đến từ những người bạn ẩn danh. Sau 2 năm ra mắt và xây dựng flatform chủ yếu trên Twitter, MXH này ngày càng trở nên phổ biến.

Bạn Nguyễn Hiền (15 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: “Nếu Ask.fm ngày trước siêu nổi với người dùng Facebook thì bây giờ những người sử dụng Twitter như tụi tớ, chủ yếu là các bạn Mỹ, Nhật và Hàn cũng dùng Curious Cat nhiều lắm luôn, vì mạng xã hội này chủ yếu được lan truyền trên đó mà!”.

“Bàn đạp” từ thất bại của các “tiền bối”

Nếu Ask.fm nhanh chóng “thất sủng” vì bị gắn mác tiếp tay cho những kẻ bạo hành qua mạng và chịu làn sóng tẩy chay từ nhiều quốc gia thì các mạng xã hội hỏi đáp ẩn danh sau đó đã được trang bị thêm nhiều tiện ích giúp teen “né” rắc rối này.

Với một số mạng xã hội hỏi đáp ẩn danh như Tellonym hay Curious Cat, người dùng có thể chặn từ khóa nhạy cảm hoặc có ý nghĩa xúc phạm cá nhân. Người dùng sẽ không nhìn thấy những câu hỏi có chứa các từ khóa nằm trong danh sách chặn. Bạn Ngọc Nga (17 tuổi, Hà Nội) kể: “Tớ dùng Curious Cat nên với những từ mà mình chỉ cần đọc là thấy tổn thương, tớ đều để trong danh sách chặn. MXH này cũng sẽ tự động lọc một số câu hỏi có tính giễu cợt và còn có thể báo cáo với hệ thống thông qua email nữa”.

Bên cạnh đó, teen còn bị thu hút bởi một số trò chơi siêu hay ho trên các MXH ẩn ảnh. Mới đây, Curious Cat đã “xuất xưởng” chức năng Quizzes: Người dùng sẽ trả lời một loạt câu hỏi liên quan đến chủ đề tự chọn, sau đó gửi link câu hỏi đến một người khác, xem người đó hiểu bạn đến mức nào.

Từ “anh lớn” Ask.fm đến các “hậu bối” như Sarahah hay Curious Cat, dễ thấy, giới trẻ có xu hướng muốn mượn các ứng dụng ẩn danh để thắc mắc, bày tỏ tâm tư. Với nhiều teen, lượng câu hỏi trên hộp thư thể hiện sự quan tâm từ “người lạ” và sức hút của bản thân. Chính vì vậy nên chỉ cần thay đổi một chút về diện mạo hay các tính năng, MXH hỏi đáp ẩn danh luôn dễ dàng chiếm được sự chú ý.

“Thế giới ảo” có nhất thiết phải ẩn danh?

Dù đã rút kinh nghiệm từ “tiền bối” song về bản chất, những mạng xã hội ẩn danh vẫn khó tránh khỏi những biến tướng “xấu xí” như giễu cợt ngoại hình, bắt nạt qua mạng hay nghiêm trọng hơn là quấy rối. Nhiều teen không khỏi hoang mang khi Curious Cat cho phép đặt câu hỏi mà không cần tài khoản. Điều này tuy rất tiện ích cho người dùng nhưng đồng nghĩa bất kỳ ai cũng có thể tham gia vào với mục đích xấu mà không sợ phải chịu trách nhiệm. “Có nhiều người đặt câu hỏi vì tò mò về tớ, cũng có bạn đặt câu hỏi chỉ để nói tớ thế này, thế khác. Trong 17 ngôn ngữ của Curious Cat không có tiếng Việt, nên hệ thống lọc tự động chỉ áp dụng được với các từ tiếng Anh nhạy cảm. Vì khá ít người dùng nên mạng xã hội vẫn “sạch”, nhưng sau này thì tớ cũng không biết nữa” - bạn Việt Trinh (Thái Bình) tâm sự.

Trong lúc chờ đợi các MXH hỏi đáp ẩn danh nâng cấp để bảo vệ người dùng, bạn hãy tự bảo vệ mình trước. Để không trở thành con mồi của những kẻ bắt nạt qua mạng, bạn cần luôn nhắc nhở chính mình:

Mạng xã hội hỏi - đáp ẩn danh cũng chỉ là thế giới ảo, vậy nên đừng quá để bị ảnh hưởng bởi những thông tin mà chúng mang lại. Nếu họ tích cực muốn góp ý với bạn, vậy thì việc gì phải “giấu mặt” nhỉ?

Nên ẩn những thông tin riêng tư trên trang cá nhân, đặc biệt là những mạng xã hội được liên kết trực tiếp với trang hỏi đáp ẩn danh của bạn.

Bạn không thích gặp những câu hỏi “xấu xí”, vậy cũng chẳng ai muốn thế đâu nhé! Được ẩn danh khiến chúng ta dễ dàng buông lời chỉ trích hơn nhiều, nên hãy cân nhắc và sử dụng mạng xã hội này theo đúng “sứ mệnh” của chúng.